Hướng dẫn cách sử dụng và lên dây cót đồng hồ cơ chuẩn cho người mới

Đồng hồ cơ là cỗ máy thời gian tinh xảo bật nhất mà con người đã sáng tạo. Do hoạt động nhờ vào nguyên lý cơ học nên máy cơ khá bền chỉ khi bạn sử dụng đúng. Bài viết hôm nay, tôi sẽ hướng dẫn cách sử dụng đồng hồ cơ automatic và cách lên cót sao cho chuẩn xác.

Phân biệt đồng hồ cơ trước khi lên dây cót

Trước khi chạm vào núm vặn (Crown), bạn cần hiểu rõ “nguyên lý vận hành” của chiếc đồng hồ mình đang đeo. Về cơ bản, đồng hồ cơ (Mechanical Watch) được chia làm hai dòng chính:

1. Đồng hồ cơ tự động (Automatic) là gì?

Đây là dòng đồng hồ phổ biến nhất hiện nay. Bộ máy hoạt động dựa trên nguyên lý tự động lên dây cót nhờ chuyển động của cổ tay người đeo. Bên trong máy có một bộ phận gọi là Rotor (quả văng) hình bán nguyệt; khi bạn cử động, Rotor sẽ xoay và truyền năng lượng vào hộp cót.

Không gì tốt nhất bằng cách lên dây cót đồng hồ cơ automatic tự nhiên như đeo sản phẩm lên tay mỗi ngày

2. Đồng hồ lên cót tay (Hand-winding/Manual Watch) là gì?

Dòng này không có Rotor tự động. Để đồng hồ hoạt động, người dùng bắt buộc phải dùng tay xoay núm vặn để ép chặt lò xo dây cót. Các mẫu đồng hồ lên cót tay thường có thiết kế mỏng nhẹ và thanh lịch hơn vì lược bỏ được quả văng phía sau.

Mẹo nhận biết: Hãy áp tai vào mặt sau đồng hồ và lắc nhẹ. Nếu nghe tiếng “rè rè” của bộ phận xoay, đó là Automatic. Nếu im lặng hoàn toàn, khả năng cao là Hand-winding.

Hướng dẫn lên dây cót đồng hồ cơ chi tiết từng bước

Tùy vào loại máy mà cách nạp năng lượng (Power Reserve) sẽ khác nhau. Hãy thực hiện theo các bước sau để đảm bảo an toàn cho linh kiện:

1. Cách lên cót tay cho đồng hồ Hand-winding

Bước 1: Tháo đồng hồ ra khỏi cổ tay. Điều này cực kỳ quan trọng để đảm bảo lực vặn vuông góc, không làm cong hay gãy trục núm vặn.

Bước 2: Giữ núm vặn ở trạng thái đóng (không rút núm). Xoay núm theo chiều kim đồng hồ.

Bước 3: Vặn khoảng 15 – 30 vòng tùy dòng máy. Khi cảm thấy nặng tay, hãy dừng lại ngay lập tức để tránh đứt dây cót.

2. Cách tích cót cho đồng hồ Automatic

Hầu hết đồng hồ Automatic hiện đại đều hỗ trợ tính năng “Hand-winding” (hỗ trợ cót tay).

• Nếu đồng hồ bị đứng máy sau vài ngày không đeo: Hãy vặn núm khoảng 10 vòng để mồi năng lượng ban đầu.
• Sau đó, bạn chỉ cần đeo lên tay. Cơ chế tự động sẽ đảm nhiệm phần còn lại.

3. Sử dụng hộp xoay đồng hồ cho người bận rộn

Nếu bạn sở hữu nhiều đồng hồ cơ, đặc biệt là dòng có lịch vạn niên phức tạp, một chiếc hộp xoay là giải pháp tối ưu.

Hộp xoay sẽ mô phỏng chuyển động của cổ tay, giữ cho dầu bôi trơn không bị đóng cặn và đồng hồ luôn trong trạng thái sẵn sàng sử dụng.

Những khung giờ “tử thần” & sai lầm hủy hoại đồng hồ cơ cần tránh

Sai lầm trong cách chỉnh giờ thường dẫn đến những ca “cấp cứu” tốn kém tại trung tâm bảo hành.

1. Không chỉnh lịch vào khung giờ 21h – 3h sáng

Đây là lúc cơ chế nhảy lịch đang vận hành. Các bánh răng lịch đang ăn khớp với nhau; nếu bạn cưỡng ép thay đổi ngày vào lúc này, các bánh răng sẽ bị gãy hoặc kẹt cứng. Hãy chỉnh lịch vào khung giờ an toàn.

2. Chỉnh giờ ngược chiều kim đồng hồ

Dù một số bộ máy hiện đại cho phép vặn ngược, nhưng lời khuyên từ chuyên gia là hãy luôn xoay kim theo chiều thuận. Việc xoay ngược có thể gây áp lực lên hệ thống bánh răng truyền động và làm hỏng bộ hồi.

3. Lên cót khi đang đeo trên tay hoặc khi dưới nước

Đeo trên tay vặn cót sẽ làm trục núm bị lệch do tác động lực không đều.

Mở núm vặn khi đang ở trong môi trường ẩm ướt hoặc dưới nước sẽ khiến hơi ẩm xâm nhập vào bộ máy, gây gỉ sét linh kiện ngay lập tức.

Dù một số bộ máy hiện đại cho phép vặn ngược, nhưng lời khuyên từ chuyên gia là hãy luôn xoay kim theo chiều thuận. Việc xoay ngược có thể gây áp lực lên hệ thống bánh răng truyền động và làm hỏng bộ hồi.

Cẩm nang bảo quản & sử dụng đồng hồ cơ hàng ngày

Sử dụng đồng hồ cơ rất dễ, nhưng sử dụng sao cho đúng để tăng tuổi thọ lại cực kỳ khó, nhất là với người mới. Sử dụng sai khiến đồng hồ giảm tuổi thọ, tăng tỷ lệ lỗi và sai số khiến bạn tốn nhiều tiền sửa chữa, hoặc thậm chí hư hỏng.

5 câu hỏi xoay quanh đồng hồ máy cơ, hướng dẫn lên dây cót tại nhà

1. Đeo đồng hồ ít nhất 8 tiếng mỗi ngày

Cách sử dụng đồng hồ cơ automatic chuẩn nhất là đeo ít nhất 8 tiếng mỗi ngày trên cổ tay.

Đeo đồng hồ trên tay giúp linh kiện cơ khí chuyển động và tạo ra năng lượng. Năng lượng sản sinh liên tục mỗi ngày giúp hạn chế lỗi sai giờ, sai ngày hoặc đứng máy.

2. Lên cót thủ công nếu không có thời gian

Với người có nhiều đồng hồ cơ, hoặc không có thời gian đeo mỗi ngày thì mỗi tối cần phải lên dây cót thủ công để “tạo ra chuyển động ảo” và nạp năng lượng bằng cách:

• Cách 1: Lắc đồng hồ (không lắc mạnh)
• Cách 2: Xoay núm vặn thuận/ngược chiều kim đồng hồ

Lên dây cót đồng hồ cơ theo chiều nào mới đúng? – Cùng tham khảo cách lên dây cót chuẩn cho đồng hồ cơ bởi chuyên viên tại Đồng Hồ Hải Triều

3. Phải đeo đồng hồ sau 1.5 ngày không sử dụng

Sau khi năng lượng nạp đầy, đồng hồ cơ sẽ chạy ổn định trong khoảng 36 – 40 giờ (tương đương 1.5 ngày). Đây còn gọi là thời gian trữ cót. Hết thời gian trữ cót, cỗ máy ngay lập tức dừng chạy.

Không đợi đến ngưỡng 36 – 40 giờ, mà hãy sử dụng đồng hồ trước thời gian khuyến cáo 3 – 4 tiếng để đảm bảo năng lượng được nạp kịp thời.

Một số mẫu đồng hồ cơ cao cấp của Longines, Seiko có thời gian trữ cót 45 hoặc 72 giờ, thậm chí Tissot Powermatic 80 có thời gian trữ cót 80 giờ thì bạn không lên cót thường xuyên vì dễ gây ra hiện tượng căng và đứt dây cót. Khoảng 3 ngày bạn mới phải lên dây cót một lần.

Theo dõi thời gian trữ cót của mình theo sổ tay hướng dẫn sử dụng, hoặc xem trực tiếp trên website của hãng để tự điều chỉnh tần suất sử dụng phù hợp.

Mỗi đồng hồ cơ đều có thời gian trữ cót, do đó, hãy theo dõi để nạp năng lượng kịp thời

4. Lau dầu đồng hồ cơ định kỳ 2-4 năm/ 1 lần

Sự chuyển động của linh kiện cơ khí gây ra hao mào về bộ máy và khiến chúng bị khô. Nếu để lâu sẽ làm giảm độ chính xác, giảm tuổi thọ và gây ra tiếng kêu khi chạy.

Cách sử dụng đồng hồ cơ automatic theo khuyến cáo nhà sản xuất là lau dầu định kỳ 2 đến 4 năm / 1 lần. Dịch vụ này rất phổ biến và quý khách có thể sử dụng tại cửa hàng Hải Triều gần nhất.

Tại phần tiếp xúc giữa những linh kiện sẽ được bôi dầu, ví dụ: Vị trí ốc nung xanh

5. Hạn chế đặt đồng hồ gần thiết bị phát sóng

Nhiều người có thói quen đặt đồng hồ cạnh tivi trước khi đi ngủ, điều này không tốt vì thiết bị thu và phát sóng như vậy làm bộ máy bị nhiễm từ, sai số tăng.

Thói quen để ngửa mặt số lên trên cũng không được khuyến khích vì tạo ra chuỗi các chuyển động không tốt. Hãy để phần mặt số úp xuống mặt bàn và đặt trên tấm vải mềm để không bị trầy.

Để úp mặt đồng hồ như hình là tốt trong quá trình để đồng hồ qua đêm

Giải đáp các câu hỏi thường gặp về đồng hồ cơ (FAQ)

1. Tại sao đồng hồ cơ đeo đủ 8 tiếng vẫn chết máy?

Có thể do biên độ vận động của bạn quá ít không đủ để xoay Rotor, hoặc bộ máy của bạn đã đến lúc cần bảo dưỡng do dầu máy bị khô.

2. Lỡ vặn cót quá tay bị đứt cót phải làm sao?

Bạn sẽ nghe thấy tiếng “tạch” nhẹ và núm vặn trở nên cực kỳ nhẹ hoặc không thể lên cót được nữa. Trường hợp này bắt buộc phải mang đến trung tâm sửa chữa chuyên nghiệp để thay dây cót mới.

3. Đồng hồ cơ chạy nhanh/chậm bất thường là do đâu?

Đồng hồ cơ chạy nhanh hoặc chậm bất thường có thể do các nguyên nhân sau:

• Kỹ thuật lắp ráp không chính xác: Cơ chế hoạt động của bộ máy có thể bị ảnh hưởng nếu các bộ phận không được lắp đúng cách.
• Lượng năng lượng không đủ: Nếu đồng hồ không được lên dây đủ hoặc không đủ năng lượng, tốc độ sẽ không ổn định.
• Nhiệt độ thay đổi: Nhiệt độ cao hoặc thấp có thể làm ảnh hưởng đến độ chính xác của bộ máy cơ.
• Va đập hoặc rung lắc: Va đập mạnh hoặc tiếp xúc với môi trường rung lắc có thể làm lệch cơ chế hoạt động.
• Tụt dầu bôi trơn: Nếu bộ máy thiếu dầu bôi trơn, nó có thể gây ma sát và làm đồng hồ chạy không ổn định.
• Cần bảo dưỡng: Đồng hồ cơ cần được bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hoạt động chính xác.

Nếu vẫn còn thắc mắc gì, bạn có thể xem video: Tất tần tật về cách sử dụng đồng hồ cơ

Lời kết

Sử dụng đồng hồ cơ không chỉ là một thói quen, đó là một nghệ thuật thưởng thức sự vận động của cơ khí. Hy vọng cẩm nang này đã giúp bạn tự tin hơn trong việc chăm sóc người bạn đồng hành của mình.

Nếu đồng hồ của bạn gặp tình trạng chạy sai số lớn, nhiễm từ hoặc cần lau dầu theo tiêu chuẩn quốc tế, hãy ghé ngay Trung tâm Bảo dưỡng Đồng Hồ Hải Triều.

Với đội ngũ chuyên gia hơn 10 năm kinh nghiệm và máy móc nhập khẩu 100% từ Thuỵ Sỹ, chúng tôi sẽ giúp cỗ máy của bạn lấy lại phong độ như mới.

An Như