Đồng hồ cơ để lâu không chạy có sao không? Bảo quản thế nào?

70% đồng hồ cơ hỏng nặng không phải do va đập, mà do bị “lãng quên” quá lâu. Là một dân chơi sành sỏi, anh em đã biết giới hạn chịu đựng của bộ máy là bao lâu chưa? Khám phá ngay sự thật về việc đồng hồ cơ để lâu không chạy có sao không và quy trình bảo quản “sống còn” mà mọi quý ông cần biết.

MỤC LỤC › Đồng hồ cơ để lâu không chạy có sao không? › Đồng hồ cơ để bao lâu thì cần phải bảo dưỡng › Hướng dẫn bảo quản đồng hồ cơ đúng cách khi không đeo 1. Bảo quản đồng hồ ở nơi khô ráo, thoáng mát 2. Tránh nơi có từ trường mạnh 3. Lau dầu, kiểm tra đồng hồ định kỳ 4. Đảm bảo núm điều chỉnh luôn được khóa 5. Sử dụng hộp xoay để bảo quản đồng hồ cơ › Giải đáp những câu hỏi thường gặp 1. Sai lầm phổ biến khi bảo quản đồng hồ cơ mà nhiều người mắc phải 2. Có nên lên cót đồng hồ cơ mỗi ngày không? 3. Hộp xoay đồng hồ có thực sự cần thiết không? › Kết luận

Đồng hồ cơ để lâu không chạy có sao không?

Đồng hồ cơ được cấu tạo từ nhiều chi tiết cơ khí. Khi để lâu ngày không sử dụng, dầu bôi trơn có thể phân bổ kém, khiến bộ máy dễ phát sinh sai số hoặc đứng máy.

Đầu tiên, đồng hồ cơ để lâu không chạy thì các bánh răng và bộ máy bên trong sẽ bị khô dầu, dầu máy không phân bổ đều, làm giảm khả năng bôi trơn giữa các chi tiết. Khi vận hành trở lại sẽ tạo ra lực ma sát lớn làm hao mòn nhanh chóng bánh răng chuyển động.

Thêm vào đó, đồng hồ cơ bị bỏ quên lâu ngày có thể bị phủ nhiều bụi bẩn, các hạt bụi này lọt vào bên trong làm ảnh hưởng đến quá trình hoạt động, sai lệch thời gian và kém linh hoạt. Để lâu không sử dụng cũng khiến khung vỏ đồng hồ và các chi tiết bị cũ đi nhanh chóng, ngoại hình sẽ xuống cấp đáng kể.

Do đó, dù bạn có một bộ sưu tập đồng hồ cơ nam khổng lồ và quá bận rộn để sử dụng hết, hãy chăm sóc và bảo dưỡng chúng thường xuyên để chúng luôn trong tình trạng hoạt động tốt nhất, gia tăng tuổi thọ sử dụng và luôn sẵn sàng mỗi lúc bạn cần. 

Dưới đây là hướng dẫn bảo quản và chăm sóc đồng hồ cơ đúng cách, giúp đồng hồ duy trì trạng thái vận hành ổn định. Bạn có thể tham khảo các cách dưới đây.

Đồng hồ cơ để bao lâu thì cần phải bảo dưỡng

Một trong những thói quen sai lầm phổ biến nhất của nhiều người dùng là đợi đến khi đồng hồ phát ra những tín hiệu hư hỏng rõ ràng như chạy chậm, sai số lớn hay ngừng hoạt động hoàn toàn rồi mới mang đi sửa chữa. Dưới góc độ kỹ thuật, việc chăm sóc và bảo dưỡng đồng hồ cơ định kỳ là thao tác bắt buộc để đảm bảo cỗ máy luôn vận hành trong trạng thái chính xác và ổn định nhất.

Thời điểm lý tưởng để tiến hành lau dầu và bảo dưỡng phụ thuộc chủ yếu vào hai yếu tố: thương hiệu và thói quen sử dụng của bạn. Theo khuyến cáo từ các nhà sản xuất, những thương hiệu cao cấp như Rolex hay Omega có chu kỳ bảo dưỡng tiêu chuẩn kéo dài từ 5 đến 7 năm. Trong khi đó, với các cỗ máy cơ khí Nhật Bản nổi tiếng về độ bền bỉ như Seiko hay Orient, khoảng thời gian bảo dưỡng định kỳ được đề xuất là từ 3 đến 5 năm.

Đặc biệt, đối với những chiếc đồng hồ cơ đã được cất giữ và không sử dụng trong một thời gian dài, bạn bắt buộc phải mang đồng hồ đi kiểm tra trước khi quyết định đeo lại. Dù cỗ máy ít hoạt động, lớp dầu bôi trơn bên trong các trục bánh răng theo thời gian vẫn sẽ tự động biến chất, khô đặc lại và không còn khả năng bảo vệ.

Khởi động đồng hồ khi dầu bôi trơn đã khô sẽ khiến các chi tiết kim loại cọ xát trực tiếp, gây mài mòn và hư hỏng nghiêm trọng cho bộ máy chỉ trong thời gian ngắn. Vì vậy, tuân thủ đúng chu kỳ bảo dưỡng định kỳ là cách duy nhất để bảo vệ và duy trì tuổi thọ lâu dài cho đồng hồ.

Hướng dẫn bảo quản đồng hồ cơ đúng cách khi không đeo

Bạn có biết 80% hỏng hóc nghiêm trọng của đồng hồ cơ không đến từ lúc bạn đeo trên tay, mà nảy sinh ngay chính trong chiếc hộp đựng ở nhà? Nhiều quý ông lầm tưởng rằng cất kỹ trong tủ là an toàn, nhưng thực tế, việc bảo quản sai cách có thể biến cỗ máy hàng chục triệu đồng thành một khối kim loại vô hồn chỉ sau một thời gian ngắn.

1. Bảo quản đồng hồ ở nơi khô ráo, thoáng mát

Nhiệt độ phù hợp để bảo quản đồng hồ cơ là nhiệt độ phòng, dao động từ 5 – 35°C. Đây là ngưỡng lý tưởng để các chi tiết gioăng cao su chống nước không bị biến dạng hay khô giòn.

Bảo quản đồng hồ ở nơi thoáng mát, nhiệt độ từ 5-35 độ C

Thêm vào đó, môi trường bảo quản cần khô thoáng và tránh ánh nắng trực tiếp. Không để đồng hồ ở vị trí quá ẩm ướt, bởi các linh kiện cơ học rất nhạy cảm với độ ẩm cao, có thể gây ra tình trạng mốc và gỉ sét. Ánh nắng trực tiếp chiếu thẳng lên đồng hồ cơ cũng sẽ gây ra quá nhiệt và giãn nở các chi tiết kim loại nhỏ, vỏ và dây đồng hồ có thể xuống màu nhanh hơn theo thời gian.

Chưa kể đến ánh nắng còn mang theo nhiều tia UV độc hại, có thể gây lão hóa lớp kính bảo vệ mặt số, khiến mặt kính mờ đi theo thời gian.

2. Tránh nơi có từ trường mạnh

Một sai lầm kinh điển là đặt đồng hồ cạnh loa, máy tính, tủ lạnh hay điện thoại. Các chi tiết kim loại bên trong, đặc biệt là dây tóc rất dễ bị nhiễm từ. Khi bị từ hóa, các vòng xoắn của dây tóc sẽ dính lại gần nhau khiến đồng hồ chạy nhanh, chậm bất thường hoặc tệ hơn là đứng máy hoàn toàn. Hãy đảm bảo đồng hồ của bạn cách xa các thiết bị điện tử ít nhất 20cm.

Đối với những dòng đồng hồ cơ phổ thông, không trang bị tính năng kháng từ thì nên để tránh xa các thiết bị điện tử như laptop, điện thoại, loa…

3. Lau dầu, kiểm tra đồng hồ định kỳ

Mặc dù không sử dụng nhưng các chi tiết bộ máy bên trong cũng cần được chăm sóc và bảo dưỡng định kỳ. Mang đồng hồ của bạn đến các cơ sở uy tín và có chuyên môn như Trung tâm bảo hành Đồng Hồ Hải Triều để các kỹ thuật viên mở bộ máy ra kiểm tra tình trạng, đồng thời bổ sung thêm dầu bôi trơn vào các bộ phận cần thiết.

Lưu ý: Chỉ nên bảo dưỡng chuyên sâu 1 – 2 lần/năm. Việc mở máy quá thường xuyên khi không có vấn đề bất thường sẽ vô tình tạo điều kiện cho bụi bẩn và độ ẩm xâm nhập, làm ảnh hưởng đến độ bền của các chi tiết vi mô.

4. Đảm bảo núm điều chỉnh luôn được khóa

Đồng hồ cơ sẽ có nút điều chỉnh thời gian và lên cót thủ công (nếu có Hand Winding) thường ở hướng 3 giờ, ngoài chức năng điều chỉnh ra thì núm vặn này còn đóng vai trò như một van khóa giúp đồng hồ chống nước và bụi bẩn lọt vào. Do đó khi không sử dụng và bảo quản đồng hồ, hãy đảm bảo núm vặn này đã được đóng kín và ở đúng vị trí, hạn chế bụi bẩn lọt vào bên trong bộ máy.

Đảm bảo vị trí núm vặn hướng 3 giờ được khóa chặt

5. Sử dụng hộp xoay để bảo quản đồng hồ cơ

Một điều quan trọng không kém khi sử dụng đồng hồ cơ, đó là đảm bảo chúng được lên cót đầy đủ và hoạt động ổn định ngay cả khi không sử dụng. Nếu không đeo thường xuyên, bạn cũng cần phải lên cót định kỳ 1 lần/ tuần để các chi tiết bộ máy luôn được vận hành trơn tru. Bạn quá bận rộn thì có thể sử dụng hộp xoay để bảo quản chiếc đồng hồ cơ một cách hoàn hảo.

Hộp xoay đồng hồ là món phụ kiện dành cho những anh em bận rộn, không có nhiều thời gian lên cót cho từng chiếc đồng hồ cơ quý giá. Hộp xoay hoạt động và mô phỏng lại chuyển động của cổ tay khi đeo đồng hồ, xoay đều và linh hoạt các hướng, giúp đồng hồ cơ được lên cót tự động ngay cả khi không sử dụng. Ngoài ra hộp xoay cũng được thiết kế hoàn toàn kín, hạn chế tối đa bụi bẩn lọt vào và bảo quản đồng hồ tốt hơn.

Giải đáp những câu hỏi thường gặp

Dù là một người chơi đồng hồ lâu năm hay mới bắt đầu tìm hiểu về những cỗ máy cơ khí, chắc chắn anh em sẽ có những thắc mắc về kỹ thuật mà không phải lúc nào sách hướng dẫn cũng giải thích cặn kẽ. Dưới đây là phần tổng hợp và giải đáp chuyên sâu cho những câu hỏi phổ biến nhất mà tôi thường nhận được tại hệ thống Đồng Hồ Hải Triều.

1. Sai lầm phổ biến khi bảo quản đồng hồ cơ mà nhiều người mắc phải

Một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất mà 90% người dùng mắc phải là đặt đồng hồ ngay cạnh các thiết bị điện tử như điện thoại di động, loa Bluetooth hoặc máy tính xách tay. Các linh kiện siêu nhỏ bên trong bộ máy, đặc biệt là dây tóc, rất nhạy cảm với từ trường. Khi bị nhiễm từ, đồng hồ sẽ chạy nhanh bất thường, có khi lên đến vài chục phút mỗi ngày.

Một sai lầm khác là thói quen để đồng hồ trong phòng tắm hoặc gần khu vực có độ ẩm cao. Nhiều quý ông cho rằng đồng hồ có chỉ số chống nước 10ATM hay 20ATM thì có thể thoải mái để trong môi trường hơi nước.

Thực tế, hơi nước nóng có kích thước phân tử nhỏ hơn nước lỏng, dễ dàng len lỏi qua các gioăng cao su đã bị lão hóa, gây ra tình trạng hấp hơi và gỉ sét bộ máy bên trong. Cuối cùng, việc cất giữ đồng hồ trong két sắt hoặc ngăn kéo quá lâu mà không bao giờ khởi động lại cũng khiến dầu bôi trơn bị đông đặc, dẫn đến hỏng hóc khi bắt đầu sử dụng lại.

2. Có nên lên cót đồng hồ cơ mỗi ngày không?

Đối với đồng hồ lên cót thủ công (Hand-winding), việc lên cót mỗi ngày vào một khung giờ cố định là cực kỳ cần thiết để duy trì năng lượng và độ chính xác tối ưu. Tuy nhiên, anh em cần lưu ý chỉ vặn đến khi thấy hơi căng tay thì dừng lại, tuyệt đối không cố vặn thêm để tránh làm đứt cót.

Đối với đồng hồ tự động (Automatic), nếu anh em đeo thường xuyên ít nhất 8 tiếng mỗi ngày, bộ phận rotor sẽ tự động nạp năng lượng và anh em không cần phải lên cót tay. Trong trường hợp không đeo thường xuyên, anh em có thể hỗ trợ nạp năng lượng bằng cách vặn núm khoảng 15 – 20 vòng mỗi tuần để giữ cho dầu bôi trơn không bị lắng đọng.

3. Hộp xoay đồng hồ có thực sự cần thiết không?

Hộp xoay là phụ kiện hữu ích với người sở hữu nhiều đồng hồ cơ. Mức độ cần thiết của hộp xoay còn tùy vào số lượng đồng hồ và tần suất sử dụng của mỗi người.

Nếu anh em chỉ sở hữu vài chiếc đồng hồ cơ và thường xuyên sử dụng, thì hộp xoay đồng hồ không thật sự cần thiết, bởi chúng đã được lên cót thường xuyên mỗi ngày.

Nếu anh em sở hữu những chiếc đồng hồ có chức năng phức tạp như Lịch vạn niên, Lịch thường niên hay Moonphase, thì hộp xoay đặc biệt hữu ích. Việc để những mẫu này dừng máy sẽ khiến mỗi lần chỉnh lại giờ, ngày, tháng trở nên vô cùng rắc rối và tăng nguy cơ thao tác sai gây gãy bánh răng lịch.

Kết luận

Các chi tiết cơ khí khi không hoạt động sẽ khô dầu và ma sát vào nhau, gây mài mòn nặng. Chưa kể đến các bộ phận nhỏ như dây tóc sau một thời gian “ngủ quên” có thể giảm khả năng đàn hồi.

Đồng hồ cơ là tập hợp của tinh hoa chế tác và khả năng sáng tạo phi thường của những người thợ đồng hồ. Thật đáng tiếc khi chúng bị bỏ quên, không hoạt động trong một thời gian dài. Chính vì vậy, dù bận rộn hay có bộ sưu tập đồng hồ cơ khổng lồ, hãy chăm sóc và lên cót thường xuyên để chiếc đồng hồ luôn sẵn sàng phục vụ bạn trong hàng chục năm tiếp theo nhé.

Trọng Hiếu