Chronos – Vị thần thời gian & nguồn cảm hứng trong chế tác đồng hồ

Chronos (Χρόνος ) có nghĩa là thời gian và đồng thời cũng là tên của vị thần thời gian trong tiếng Hy Lạp cổ. Trong thế giới đồng hồ, thần Chronos đóng vai trò to lớn để truyền tải những giá trị và ý nghĩa của thời gian hay những cảm hứng nghệ thuật khi chế tác, tên của thần còn được dùng trong “Chronograph” quen thuộc ngày nay.

MỤC LỤC › Chronos là gì? Tại sao được xem là hiện thân của thời gian 1. Thần Chronos – vị cổ thần thời gian của Hy Lạp 2. Từ Chronos đến Cronus, Saturn và thứ bảy – Saturday 3. Sự hiện diện của thần thời gian Chronos ngày nay › Các vị thần thời gian của Hy Lạp khác: Aion và Kairos › Chronos và nguồn cảm hứng cho đồng hồ ngày nay 1. Jacob & Co. God of Time 2. Konstantin Chaykin “Carpe Diem” 3. Seiko Chronos – Đồng hồ Quartz cổ điển những năm 80 – 90 › Giải đáp thắc mắc liên quan 1. Chronos là vị thần nào, tượng trưng cho điều gì? 2. Chrónos, Khronos, Cronos có phải là một? 3. Sức mạnh của thần Chronos là gì?

Chronos là gì? Tại sao được xem là hiện thân của thời gian

Chronos (tiếng Hy Lạp là Χρόνος), Chrónos, Khronos hay Chronus là vị thần thời gian trong thần thoại Hy Lạp. Ông là một trong những vị thần nguyên thủy tức cổ thần được sinh ra đầu tiên, thậm chí là thần có trước nhất trong tác phẩm Heptamychia (thế kỷ 6 trước công nguyên).

1. Thần Chronos – Vị cổ thần thời gian của Hy Lạp

Tác phẩm “Chronos cắt cánh của Cupid” (Time Clipping Cupid’s Wings) của Pierre Mignard năm 1694
Cái tên của thần Chronos cũng có nghĩa là thời gian mà ngày nay thường được viết dưới dạng “Chrono” trong tiếng Anh và xuất hiện rất nhiều trong những khái niệm có liên quan đến đồng hồ, khoa học đồng hồ và thời gian, tiêu biểu như Chronograph, Chronometer, Chronology, Chronic, Chronicle…

Còn trong các phiên bản thần thoại Hy Lạp, thần thời gian Chronos và người bạn đời của mình là nữ thần số phận Ananke (hiện thân của số phận, điều tất yếu, sự cưỡng ép) đã đan vào nhau rồi chia tách ra để hình thành vũ trụ trái đất, biển và bầu trời.

Sau hành động sáng tạo này, cặp vợ chồng thần nguyên thủy Chronos và Ananke đã đi vòng quanh vũ trụ thúc đẩy sự quay vòng của bầu trời và sự vĩnh cửu của thời gian. Sự kết hợp của họ cũng tạo ra định nghĩa về thời gian và số phận.

Trong thời cổ, Chronos được xem là một vị thần vô hình, hình rắn hoặc có ba cái đầu – một là đàn ông, một là bò đực và một là sư tử. Ông cũng thường bị đồng nhất với titan (thần khổng lồ) Cronus (hay còn gọi là Saturn trong thần thoại La Mã) có hình dáng ông già cầm lưỡi liềm, lưỡi hái thu hoạch.

Từ thời Phục Hưng thì nhân dạng được biết đến phổ biến nhất của thần Chronos là một thanh niên với Bánh xe hoàng đạo hoặc một ông già thông thái với bộ râu dài trông rất giống với Cha thời gian (Father Time, phiên bản khác của titan Cronus, ông già có đôi cánh, cầm đồng hồ cát và lưỡi liềm hoặc lưỡi hái thu hoạch).

Tác phẩm “Chronos và con của ông” (Chronos and his child) bởi Giovanni Francesco Romanelli, Bảo tàng Quốc gia Warsaw, một mô tả thế kỷ 17 đồng nhất Chronos với Titan Cronus (và Cha Thời Gian) cầm lưỡi hái thu hoạch

Ban đầu, thần thời gian Chronos và titan Cronus (Κρόνος, Kronos) là hai vị thần khác nhau. Cronus là thần thu hoạch và là cha của thần Zeus tối cao trong thần thoại Hy Lạp. Tuy nhiên, cái tên phát âm gần giống hệt nhau đã khiến họ bị hợp nhất thành một từ hàng ngàn năm trước.

Suốt hơn hai ngàn năm qua, người ta đã cho rằng Chronos và titan Cronus là một, từ đó ông cũng được đồng nhất với Cha Thời Gian kể từ thời Phục Hưng. Theo Plutarch (nhà tiểu luận và tiểu sử học La Mã cổ đại sống ở thế kỷ 1), người Hy Lạp tin rằng Cronus là tên ngụ ý của Chronos.

Ngoài cái tên, câu chuyện về Cronus nuốt con cái của ông cũng được hiểu như là một câu chuyện ngụ ngôn về nhiều khía cạnh cụ thể của thời gian. Cronus đại diện cho sự tàn phá của thời gian, thời gian trôi qua, tuổi già, sự suy kiệt đến, những điều mới mẻ xuất hiện, thế hệ lớn hơn đàn áp thế hệ nhỏ hơn, thế hệ trẻ thay thế thế hệ già.

Góc thần thoại Hy Lạp:

Sau khi lật đổ cha mình là thần bầu trời Uranus (vị thần này nhốt những đứa con có hình dạng quái dị của mình xuống địa ngục), titan Cronus đã thay cha trở thành vị thần tối cao. Nhưng cũng bởi hành vi của mình đã khiến ông lo sợ tương lai sẽ bị chính con cháu lật đổ như vậy.

Để an tâm, Cronus đã nuốt tất cả các con của mình khi chúng vừa được sinh ra, (gồm Hestia, Demeter, Hera, Hades, Poseidon) nhưng thật không may, vợ ông là titaness Rhea xót xa cho số phận của những đứa con đã tráo đứa con út của mình là Zeus bằng một tảng đá để đưa cho Cronus nuốt.

Khi lớn lên, Zeus đã cứu 5 anh chị của mình ra khỏi bụng Cronus và lãnh đạo các thần trẻ đứng lên lật đổ sự thống trị của của Cronus cùng các titan và titaness khác (các vị thần già). Từ đó, 6 anh chị em lãnh đạo thế giới và sinh sản thêm 6 vị thần nữa, đó chính là 12 vị thần đỉnh Olympia thường gặp ngày nay.

2. Từ Chronos Đến Cronus, Saturn và thứ bảy – Saturday

Nói về vị thần thu hoạch (nông nghiệp) Cronus thường bị đồng nhất/nhầm lẫn với thần Chronos cũng có vô số chuyện liên quan đến thời gian. Nhưng điều thú vị mà ít người biết đó là nguồn gốc của “Saturday” – Thứ Bảy trong tiếng Anh vốn bắt nguồn từ ông.

Do sự quan trọng của titan Cronus đối với người La Mã ở các vụ mùa, biến thể tên gọi trong tiếng La Mã của ông là “Saturn” đã có ảnh hưởng lớn đến nền văn hóa phương Tây và được dùng để gọi sao Thổ trong hệ Mặt Trời.

Từ đó, ngày thứ bảy của tuần lễ Do Thái giáo – Cơ đốc giáo được gọi bằng tiếng Latinh “Dies Saturni” (tức Ngày của sao Thổ), còn trong tiếng Anh thì ngày thứ Bảy từng là Ngày của thần Saturn (Saturn’s Day). Chúng dần trở thành nguồn gốc của từ tiếng Anh Saturday như bây giờ.

3. Sự hiện diện của Thần thời gian Chronos ngày nay

Trong lĩnh vực horology (nghệ thuật chế tác đồng hồ), Chronos không chỉ là nguồn cảm hứng nghệ thuật mà còn là nền tảng của các tiêu chuẩn đo lường thời gian. Các watchmaker hàng đầu thế giới luôn coi việc đạt được độ chính xác chronometer là đỉnh cao của kỹ thuật haute horlogerie.

Elgin là thương hiệu sử dụng hình tượng Cha thời gian trong quảng bá

Chronos hay nói chính xác là biến thể của titan Cronus là Cha Thời Gian (Father Time) được biết đến nhiều nhất khi dùng làm biểu tượng của công ty đồng hồ Elgin National (thương hiệu Elgin), một nhà sản xuất đồng hồ lớn của Mỹ từ năm 1864 đến năm 1968 (hiện nay thương hiệu này đã được bán cho công ty Trung Quốc MZ Berger Inc.).

Biểu tượng Cha Thời Gian của Elgin là một ông già có cánh, râu dài, tay cầm lưỡi hái cán dài và một chiếc đồng hồ bỏ túi thay cho đồng hồ cát đang trong tư thế đi hoặc chạy. Hiện chiếc đồng hồ Father Time quà tặng của công ty Elgin vào năm 1926 đang đặt tại toà nhà Jewellers, hiện nó cũng là một biểu tượng của thành phố Chicago.

Trên đồng hồ đeo tay, nổi tiếng nhất là phiên bản Chronos được thể hiện bởi tác phẩm chế tác thủ công Konstantin Chaykin Carpe Diem của thợ đồng hồ người Nga Konstantin Chaykin. Mặt số đồng hồ đã khắc họa lại hình ảnh thần thời gian Chronos (biến thể đồng nhất với Cronus và Cha Thời Gian) thông qua bức phù điêu bằng bạc khối.

Đây cũng là cái tên gốc rễ của sự chính xác sử dụng trong thế giới đồng hồ:

• Chronograph là chức năng Bấm Giờ làm hàng triệu tín đồ thể thao say mê.
• Chronometer (máy đo thời gian) là tiêu chuẩn biểu thị độ chính xác tuyệt vời mà người yêu đồng hồ cơ nào cũng mong muốn.

Tại Việt Nam, Đồng Hồ Hải Triều tự hào là đơn vị phân phối đồng hồ Chronograph và Chronometer chính hãng từ các thương hiệu hàng đầu như Seiko, Tissot, Citizen, Titoni, Longines, Doxa, FC… – nơi bạn có thể trải nghiệm trực tiếp di sản của thần Chronos.

Marine Chronometer (đồng hồ hàng hải) với độ chính xác cao đã giúp thương nhân, nhà thám hiểm và thủy thủ đoàn xác định vị trí (kinh độ) của tàu thuyền khi vượt đại dương. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng giao thương quốc tế, khám phá vùng đất mới và trao đổi nền văn minh. Ngoài ra còn có Chronometry là bộ môn khoa học đo lường thời gian.

Việc sử dụng các thuật ngữ này là lời khẳng định ngầm: “Chúng tôi đã thuần hóa được vị thần Chronos.”

Đồng hồ Konstantin Chaykin Carpe Diem với bức phù điêu thần thời gian Chronos

Các vị thần thời gian của Hy Lạp khác: Aion và Kairos

Ngoài Chronos thì theo tôn giáo Hy Lạp còn có thêm 2 vị thần đại diện cho quan niệm thời gian là Aion và Kairos.

Trong đó:

Aion: đại diện cho thời gian vĩnh cửu, nó liên quan đến thế giới bên kia.

Aion có tiếng Hy Lạp là Αἰών gắn liền với hình ảnh quả cầu hoặc vòng tròn bao quanh cung hoàng đạo và vũ trụ mang ý nghĩa vĩnh viễn

Kairos: đại diện cho vị thần cơ hội, thời điểm phải hành động để đạt được nhiệm vụ.

Kairos có tiếng Hy Lạp cổ là καιρός – mang ý nghĩa thời điểm quan trọng

Hiện nay, để dễ phân biệt, có thể hiểu đơn giản Chronos đại diện cho khái niệm năm, Aion đại diện cho các mùa và Kairos đại diện cho các dịp đặc biệt (trồng trọt hoặc thu hoạch).

Chronos và nguồn cảm hứng cho đồng hồ ngày nay

Ngày nay, dù các đền thờ cổ đã hoang phế, “đền thờ” của Chronos vẫn nằm trên cổ tay của hàng tỷ người.

Lời của Master Watchmaker Jean-Marc Wiederrecht: “Chronos không chỉ là nguồn cảm hứng nghệ thuật. Đối với chúng tôi, việc tạo ra một chiếc chronograph chính xác chính là cách hiện đại để “thuần hóa thời gian”, như tổ tiên đã mơ ước.”

1. Jacob & Co. God of Time

Để kỷ niệm sinh thần của nhà sáng lập Jacob Arabo, Jacob & Co đã tạo ra mẫu đồng hồ God of Time. Chúng được lấy cảm hứng từ vị thần Hy Lạp này. Đây là cỗ máy sở hữu tourbillon quay nhanh nhất thế giới, hoàn thành một vòng quay chỉ với 4 giây. Nhanh gấp 15 lần so với bộ máy tourbillon một phút thông thường.

Đồng hồ có đường kính lớn 44,5 mm với vỏ dày dặn, kết quả của việc chứa đựng một cỗ máy cực nhanh. Thiết kế tập trung vào hiện thân đầy uy nghiêm của của vị thần thời gian. Tượng thần được chế tác thủ công từ vàng 18k, chạm khắc thủ công bởi các nghệ nhân và mất vài ngày làm việc để tạo ra được. Vị thần này đang trầm tư suy nghĩ bên cạnh bộ máy Tourbillon chuyển động nhanh, các chi tiết tỉ mỉ đến mức có thể nhìn thấy chính xác đường gân và mạch máu trên tay vị thần.

Chúng có giá bán đến 360.000 đô la Mỹ với vỏ bằng vàng hồng 18k và dây da cá sấu có khóa gập.

2. Konstantin Chaykin “Carpe Diem”

Chiếc đồng hồ Konstantin Chaykin Carpe Diem có nghĩa là “nắm bắt lấy ngày hôm nay” trong tiếng Latin. Điểm ấn tượng là bộ máy đồng hồ cát chiếm trọn phần bên trái của mặt số. Mặc dù không sử dụng cát thật nhưng ấn tượng là cát từ từ đẩy lên theo từng phút.

Mặt số tráng men ở vị trí 6 giờ với các chữ số La Mã và kim thép nung xanh giúp bạn dễ dàng quan sát mặt số. Vị trí 3 giờ có thêm lịch ngày trong tuần, đặc biệt ở chỗ chúng là dấu hiệu của các hành tinh. Vào thời cổ đại, 7 thiên thể chuyển động có thể nhìn thấy là Mặt Trăng, Mặt Trời, Sao Thủy, Sao Kim, Sao Hỏa, Sao Mộc và Sao Thổ. Chúng đều được gắn cho một biểu tượng. Trong đó, Mặt Trăng đại diện cho thứ Hai, Mặt Trời cho Chủ nhật, tương tự các thứ cho thiên thể trên.

Chiếm lĩnh toàn bộ diện mạo là vị thần thời gian Chronos. Một tay ông nắm chặt lưỡi hái và tay kia đặt trên đồng hồ cát. Đằng sau khung cảnh ảm đạm này là một bầu trời đêm, với kim cương đính là những ngôi sao lấp lánh. Tương phản với phần chạm khắc bằng vàng hồng 18k và bạc sterling trên mặt số.
Hình ảnh này là cách mà ông xử lý thời gian: thờ ơ nhưng cũng mạnh mẽ cắt đứt, ý nghĩa rằng chúng ta nên tiếp tục sống và không nên quá bận tâm vào những chuyện nhỏ nhặt.

Konstantin Chaykin Carpe Diem có giá 60.000 euro.

3. Seiko Chronos – Đồng hồ Quartz cổ điển những năm 80 – 90

Mặc dù không được biết rộng rãi nhưng trong di sản một thế kỷ của Seiko có bộ sưu tập này. Chỉ xuất hiện vỏn vẹn 8 năm, Seiko Chronos ra đời trong thời kỷ đỉnh cao của công nghệ Quartz, khi cuộc khủng hoảng thạch anh đã dừng và thế trận nghiêng hẳn về đồng hồ quartz.

Dù không có bất cứ hình ảnh nào liên quan đến vị thần này nhưng cái tên này có trên mặt số đã khẳng định tất cả.

Mặc dù dòng Seiko Chronos vintage đã ngừng sản xuất, tại Đồng Hồ Hải Triều bạn vẫn có thể tìm thấy các mẫu Seiko Chronograph hiện đại và độ chính xác cao.

Giải đáp thắc mắc liên quan

Bên cạnh những giải đáp chuyên sâu, tôi sẽ trả lời bạn đọc những thông tin nhanh để bạn dễ dàng hiểu rõ hơn về vị thần thời gian này.

1. Chronos là vị thần nào, tượng trưng cho điều gì?

Chronos là vị thần nguyên thủy trong thần thoại Hy Lạp, tượng trưng cho Thời gian tuyến tính, sự vĩnh cửu và trật tự vũ trụ. Ông là người chia tách hỗn mang để tạo ra quá khứ, hiện tại và tương lai.

2. Chrónos, Khronos, Cronos có phải là một?

Chrónos hay Khronos đều là các cách phiên âm khác nhau từ tiếng Hy Lạp (Χρόνος), vì vậy chúng là như nhau và chỉ về vị thần thời gian.

Riêng Cronus – Đây là vị vua Titan và dễ bị nhầm lẫn kéo dài từ thời La Mã cổ đại đến thời Phục Hưng.

Ông ta nổi tiếng vì đã lật đổ vua cha mình và cai trị Titan cho đến khi bị chính con trai mình lật đổ. Ông ta có liên hệ với một nhân vật La Mã là Saturn – vị thần thời gian đại diện cho tuổi tác và sự giàu có của La Mã. Ban đầu chúng là riêng biệt nhưng dần bị lu mờ và hợp nhất thành hình mẫu Thần thời gian.

Như hình ảnh trên chiếc đồng hồ Konstantin Chaykin “Carpe Diem” là đại diện Cronos.

3. Sức mạnh của thần Chronos là gì?

Sức mạnh của Chronos là sự tàn phá và chữa lành của thời gian.

• Không gì thoát khỏi sự lão hóa mà ông mang lại (Sức mạnh hủy diệt).
• Nhưng ông cũng mang lại trật tự, sự khôn ngoan và kinh nghiệm (Sức mạnh kiến tạo). Trong đồng hồ, sức mạnh này được chuyển hóa thành cơ chế đếm giờ: Bánh xe cân bằng (Balance Wheel) dao động qua lại chính là nhịp thở của Chronos.

Cho dù bạn đang đeo trên tay một chiếc Smartwatch hiện đại hay một chiếc Patek Philippe cổ điển, bạn đều đang mang theo một phần của huyền thoại. Chronos không chỉ là một vị thần đã chết, ông sống động trong từng tiếng “tích tắc”, nhắc nhở chúng ta rằng: Thời gian là tài sản duy nhất không thể tái tạo, hãy sử dụng nó thật xứng đáng.

Bạn có thể khám phá nghệ thuật chính xác và sự thừa kế của vị thần thời gian này ở những chiếc đồng hồ đạt chuẩn Chronometer Đồng Hồ Hải Triều.

Nguồn các sản phẩm và thông tin sử dụng để hoàn thành bài viết:

• https://konstantinchaykin.com/collections/watches/Classic-watches/karpe-diem/
• https://jacobandco.com/timepieces/god-of-time?srsltid=AfmBOoogjrrSbjhbg7lGXqljO9HqBFgZ1iG-2V1qsoGT2ThpX93-Z64k
• https://grokipedia.com/page/Chronos

Ngọc Yến
Duyệt bởi Thanh Thùy